Den draumen eg ber på

Hjelparen

Foto: Kari Møen

Kari Møen

Fastlege, Engen legesenter, Bergen kommune

karimoeen@msn.com

Det handlar om å gå inn i sona, vera ein del av situasjonen, byggje rundt det ein ser på staden. Møte den andre.

Draumen

Me er i same båt – passasjerar på ukjent farvatn. Å leggja til kai. Er det land? Tar fram kikarten. Dis som kjem og går. Uklart. Det bryggjer opp til storm. Sterk vind i kasta. På med livvestane. Er det nok livvestar til alle?

Månader går. Håpet om å koma fram, gå i land.

Legen si rolle er å roe ned, tryggje. Spørsmål fra pasientane: Kan eg få vaksine no? Eg treng vaksinen. Eg ser ingen grunn til å venta. Skal eg døy? Toler eg vaksinen? Naboen har fått vaksine, men ikkje eg? Kva er grunnen til at eg ikkje kan få no? Er eg ikkje sjuk nok?

Og me svarar – alle skal få.

Borna

Borna er redde, engstelege. Alle vaksne med masker. Smiler mamma? Ikkje få lov til å klemme bestemor og bestefar. Ikkje sitje på fanget. Leike med vener? Halde avstand. Sprite hendene. Høyre alle snakkar om det store trollet som ein ikkje kan sjå, men som kan drepe når ein minst anar det. Legen som skal trøyste det lille mennesket. På kontoret mitt er det leiketeppe, bamsar og bilar. Mor eller far kjem til time med poden. Eg plar seie at no får barnet leike seg på teppet og kosa seg i fred. Me får ikkje forstyrre, seier eg. Etter ei lita stund høyrer ein barnet tralle for seg sjølv når det kjem inn i leiken. Syng litt. Eit barn som ikkje leikar gjev meg god informasjon. Og ikkje minst korleis dei leikar, gjev meg også god informasjon. Leiker som flyg veggimellom for å sei det slik. Aggresjon. Vandrar rundt i rommet.

Og det å spørje den lille krabaten om eg får avbryte leiken for at eg skal sjå i øyra, hals, eller kjenne på magen, er ikkje noko problem når eg seier at dei kan halde fram med leiken etterpå. Dei får sjølv kjenne på instrumenta, på otoskopet, sjå gjennom oftalmoskopet, høyre litt med stetoskopet. At dei får undersøke bamsane på leiketeppet og ikkje minst forelder som er med.

Å tryggje barnet, å vise at det er trygt å kome til legen, er noko som vil sitje i den lille kroppen framover. Og sjølvsagt vankar det premie før dei går.

Den gode samtalen

Livet kan vera vanskeleg. Tenåringsalder. Pandemi. Forelska. Hand i hand. Den gode klemmen med vener. Alt er sett på vent. Draumar sett på vent. Fastlegen blir kontakta og vi står med opne armar. I trygg avstand. To meter, ein meter. Men me ser og høyrer. Lyttar. Kjærleiken tok slutt før det hadde starta. Ser tårene renne. Ikkje lov å gje klemmar og halde rundt. Det er klart det er vanskeleg for oss alle. Vera profesjonelle. Men, me er der. Det skal vera ein trygg plass å koma til. Å bli sett. Ikkje formanande ord. Dette skal gå bra, så klart det skal gå bra.

Studietid

Usikre tider. Aleine på ein hybel. Langt frå familie. Pandemi. Forelesing på nett. Stadig smitteutbrot. Festar som aldri kom i gang. Depresjonar. Det er på tide å kontakte fastlegen. Og vi er der. Vi tar i mot med opne armar. Vi gjev råd. Vi skal hjelpe.

Døden

Terminalpleie. Siste dagar med pasienten. Livet er snart slutt. Blikk som møtes. Pårørande, vener i sorg. Legen går inn. Dei siste ord med pasienten. Å berre sitje ved senga, halde ei hand.

Pårørande og vener i stova. Det er tårer. Eg tenkjer at samtale rundt døden ikkje var tida no. Kreften hadde tatt over og kreftene var borte.

Så eg spurde om det nye kjøkenet. Og visst ville hen vise meg det nye kjøkenet. Berre eg kunne hjelpa hen opp. Pårørande i sjokk. Me var tre som hjalp hen opp. Hen stavra seg bortover og heldt meg i armen. Skinn og bein. Gjekk tre meter. Visst var det fine skuffer, høyrer ikkje når skapa går igjen. Hen flirte og sa at det var dumt å døy frå dette fine kjøkkenet. Stavra seg inn igjen. Bleia hang, ikkje mykje å hanga fast i.

Då eg gjekk, såg eg på pasienten og sa: Me snakkast.

Hen nikka og smilte. Vifta svakt med hånda. Hen var klar. På veg til det ukjende. Tid for å sove.

Hjelpa

Det var ein av mine fyrste vakter. Eg var høggravid. Fekk melding om at det var utrykking nær Ryvarden fyr. AMK melde om fleire skadde. Det hasta. Eg heiv meg i bilen. Eg måtte parkere bilen to kilometer frå åstaden. Bommen var nede. Så da var det å bera ein tung legekoffert i venstre hand. Calling og radio i høyre hand. Tung ryggsekk. Og for ikkje å snakke om ein diger mage. Turen gjekk fort . Det var ulendt terreng. Steinar og fjell. Politiet og ambulansen var på plass. Det gjekk fint med personane. Jobben vart gjort. Eg pakka saman og skulle til å gå att då politimannen såg på meg og sa; – Eg trur det er du som treng hjelp.

Og det hadde eg faktisk ikkje tenkt på.